Początki Odnowy w Duchu Świętym na terenie Diecezji Wileńskiej w Białymstoku, a obecnie Archidiecezji Białostockiej sięgają 1977 r. Dokładnie 1 stycznia 1977 r. w Józefowie k/Warszawy, na Oazie modlitwy prowadzonej przez ojców Jezuitów, Odrodzenie w Duchu Świętym (Chrzest w Duchu Świętym) przeżyły: K. Skwarko, I. Rybińska, E. Fiedorczuk, G. Mieleszkiewicz, A. Mieleszkiewicz, B. Stojak oraz kleryk Stanisław Wysocki. Uczestnicy tego wydarzenia podkreślają, że po powrocie do Białegostoku jakaś siła wewnętrzna pchała ich do tego, aby spotykać się razem na modlitwie.
Pierwsze spotkanie modlitewne odbyło się dnia 5 stycznia 1977 r. w domu prywatnym. Inicjatorkami spotkania były: Krysia Skwarko, Irenka Rybińska oraz Wandzia Kozioł. One też stanowiły zalążek pierwszej grupy Odnowy w Duchu Świętym, która zaczęła spotykać się w Kaplicy Akademickiej w parafii św. Rocha. Z czasem grupa już około trzydziestu osób przeniosła się do kaplicy przy ul. Poleskiej i przyjęła nazwę „Jan Chrzciciel” (obecnie „Jan Apostoł”). W 1979 r. powstała grupa modlitewna w Wyższym Seminarium Duchownym w Białymstoku. Rok 1980 zaznaczył się wielkim powiewem Ducha Świętego: zaczęły powstawać nowe grupy i w grudniu było ich już dziewięć.
Pierwszym kapłanem, który zaangażował się w Odnowę był ks. Stanisław Szczepura (wówczas duszpasterz akademicki).Księża, którzy byli koordynatorami duchownymi w Archidiecezji Białostockiej to: ks. Stanisław Szczepura (1977-1980), ks. śp. Wojciech Pełkowski(1980-1988), ks. Mieczysław Olszewski (1988-1998), ks. Andrzej Brzozowski (1998-2008), ks. Krzysztof Herman (2008-2014), ks. Jarosław Ciuchna (2014-2019). Obecnym koordynatorem duchownym jest ks. Rafał Koptas (od 2019 r.).
Pierwszym koordynatorem świeckim rejonu północno-wschodniej Polski, który obejmował Diecezję Wileńską z siedzibą w Białymstoku, Diecezję Ełcką, Diecezję Łomżyńską i Diecezję Drohiczyńską był Adam Szczepanowski (1987-1995). Kolejnymi koordynatorami świeckimi byli: Danuta Zajkowska (1995-2003), Anna Tyszka (2003-2009), Bożena Szczepanowska (2009-2010), Monika Wasiluk (2010-2012), Danuta Zajkowska (2012-2014), Bożena Krzywicka (2014-2022), Agata Ciołkiewicz (2022- 2026). Obecnym koordynatorem świeckim jest Mariusz Ciołkiewicz.
Obecnie w Archidiecezji Białostockiej istnieje 28 grup (wspólnot). Zaangażowanych jest w nich łącznie ok. 500 osób. W grupach tych przewodzą świeccy liderzy, a opiekę duchową sprawują księża wyznaczeni przez proboszczów w poszczególnych parafiach.
Członkowie grup Odnowy uczestniczą w cotygodniowych spotkaniach modlitewnych, których celem jest głównie oddawanie chwały Bogu i słuchanie Jego Słowa. Wejście na drogę formacji i wzrostu dokonuje się w grupach Odnowy przez Rekolekcje Ewangelizacyjne Odnowy (REO). We wspólnotach podejmowana jest formacja poprzez konferencje, spotkania w małych grupach dzielenia, uczestnictwo w „dniach skupienia”, stacjonarnych rekolekcjach weekendowych, rekolekcjach wakacyjnych w naszym domu rekolekcyjnym w Surażu lub innych ośrodkach rekolekcyjnych Odnowy w Duchu Świętym oraz w innych domach rekolekcyjnych, np. ośrodkach jezuickich w Zakopanem, Częstochowie, Gdyni.
Celami naszego uczestnictwa w Odnowie w Duchu Świętym są:
- szukanie i odnajdowanie Woli Bożej, czyli właściwej drogi życiowej prowadzącej ku Panu Bogu, przy wsparciu braci i sióstr ze wspólnot,
- ewangelizacja, która dokonuje się głównie przez prowadzenie REO,
- wsparcie i umocnienie duchowe w małżeństwach i rodzinach,
- odpowiedzialne zaangażowanie w pracę zawodową, która jest powołaniem człowieka,
- służba Panu Bogu i ludziom, poprzez udział w życiu parafii, zaangażowanie w hospicjum itd.
W ciągu roku uczestniczymy następujących rodzajach formacji:
- Formacja Liderów i Animatorów – jej celem jest umocnienie więzi z Panem Bogiem, otwarcie na postawę służby we wspólnocie. Spotkania prowadzą koordynatorzy: ks. Rafał Koptas i Mariusz Ciołkiewicz.
- Formacja po REO (w cyklach rocznych). Jej celem jest poznanie drogi formacji duchowej po przyjęciu Jezusa jako swego Pana, m.in. w zakresie modlitwy osobistej, słowa Bożego, rachunku sumienia, spotkań modlitewnych, charyzmatów, apostolstwa. Odpowiedzialnymi są: ks. Krzysztof Herman i Beata Laszczkowska.
- Formacja Warsztatowa (w cyklach rocznych od 2018 r.). Jej celem są ćwiczenia (w formie warsztatów) w zakresie korzystania z darów Ducha Świętego, w ramach posług ewangelizacyjnych i różnych służb w grupach Odnowy w Duchu Świętem. Odpowiedzialnymi są: ks. Krzysztof Herman i Bożena Szczepanowska.
- Formacja Stała (Szkoła Lidera i Animatora). Celem tej formacji jest wszechstronny rozwój osoby, poprzez pogłębienie formacji w wymiarze ludzkim, intelektualnym, duchowym i charyzmatycznym. Program SF realizowany jest w formie konferencji, warsztatów, grup dzielenia, Adoracje Najświętszego Sakramentu, Eucharystie, wspólne modlitwy i świętowanie. Spotkania obywają się odbywają się raz w miesiącu w naszym Domu Rekolekcyjnym w Surażu w weekendy, przez dwa lata. Odpowiedzialnymi za tę formację są: ks. Andrzej Brzozowski, Danuta Zajkowska (do 2024 r. ), Ewa Cesnowska oraz Beata Gonczar.
- Formacja Rodzin – spotkania formacyjne (modlitwa, konferencje i dzielnie się na tematy rodzinne) odbywały się w latach (2003-2021) raz w miesiącu, w niedziele. Odpowiedzialnymi byli: Bożena i Adam Szczepanowscy z ks. prof. Adamem Skreczko.
- Formacja Małżeństw (od 2025 r.) Jej celem jest pogłębienie relacji małżeńskich z Panem Bogiem, m.in. poprzez konferencje, warsztaty, dialogi małżeńskie i grupy dzielenia. Spotkania odbywają się raz w miesiącu w niedziele, naprzemiennie – raz przy par. św. Andrzeja Boboli w Starosielcach, a następnego miesiąca w restauracjach Białegostoku i okolic. Odpowiedzialnymi za te spotkania są: Bożena i Adam Szczepanowscy z ks. Danielem Żmujdzinem.
- Formacja Mężczyzn – spotkania odbywają się w każdą 2. niedzielę miesiąca w Kaplicy Sióstr przy ul. Poleskiej. Odpowiedzialni za tę formację są: ks. Michał Kalinin i Krzysztof Poduch.
Naszą posługę ewangelizacji realizujemy również przez:
- Msze Święte Wspólnotowe i Wspólne Spotkania Modlitewne – odbywały się raz w miesiącu w par. św. Wojciecha, a obecnie w par. św. Jadwigi Królowej w Białymstoku. Celem tych spotkań jest wspólne uwielbienie Boga i troska o jedność Odnowy w Duchu Świętym Archidiecezji Białostockiej.
- Msze Święte z połączone z modlitwą o uzdrowienie – odbywały w kościele pw. Św. Rocha w każdy ostatni poniedziałek miesiąca, obecnie w kościele św. Floriana. Często uczestnictwo w Eucharystii z modlitwą o uzdrowienie staje się odnowieniem relacji z Bogiem i wspólnotą Kościoła. Odpowiedzialni: ks. Adam Anuszkiewicz i Iwona Baranowska.
- Wieczory uwielbienia – prowadzi ks. Andrzej Brzozowski w par. św. Jadwigi w Białymstoku z Beatą Gonczar i zespołem „Śpiewaki Odnowy” oraz ks. Jarosław Ciuchna ze wspólnotą „Płomień Jahwe” w Sanktuarium Najświętszego Sakramentu w Sokółce.
- Posługę muzyczną na rekolekcjach Odnowy i Mszach Wspólnotowych prowadzi głównie Zespół „Śpiewaki Odnowy”.
- Modlitwę za miasto i modlitwę za Białoruś – podejmują ją poszczególne grupy Odnowy w Duchu Świętym. Spotkania odbywają się raz w tygodniu w kaplicy Sióstr Miłosierdzia Bożego przy ul. Poleskiej.
- Organizację bezalkoholowych Balów Sylwestrowych, które są formą uwielbienia Boga w tańcu, wspólnej zabawy oraz mają charakter ewangelizacyjny, gdyż przychodzą na nie osoby nienależace do grup, wspólnot, ruchów i stowarzyszeń katolickich.
